ĐIỀU KHOẢN TRỌNG TÀI CÓ ĐỘC LẬP VỚI HỢP ĐỒNG KHÔNG?
Trong thực tiễn nhiều doanh nghiệp hay hiểu lầm rằng: “Khi hợp đồng chính bị vô hiệu hoặc đã bị huỷ bỏ, chấm dứt thì điều khoản trọng tài cũng vô hiệu, do đó trọng tài không còn thẩm quyền giải quyết tranh chấp”.
Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, quan điểm này là không đúng.
Thoả thuận trọng tài được xác định là một thoả thuận độc lập với hợp đồng chính (nguyên tắc độc lập) theo Điều 19 Luật Trọng tài thương mại 2010. Mặc dù các bên thường ghi nhận điều khoản trọng tài trong hợp đồng, nhưng về mặt pháp lý, điều khoản trọng tài không phụ thuộc hay bị trói buộc vào sự tồn tại hay hiệu lực của hợp đồng đó.
Về bản chất, khi các bên ký một hợp đồng có điều khoản trọng tài, thực chất các bên đã xác lập đồng thời hai thỏa thuận riêng biệt trong cùng một văn bản:
- Thoả thuận chính (Hợp đồng thương mại): điều chỉnh hoạt động thương mại giữa các bên, các quyền và nghĩa vụ thương mại, và
- Thoả thuận trọng tài (Thoả thuận giải quyết tranh chấp): điều chỉnh phương thức các bên giải quyết, xử lý khi phát sinh tranh chấp.
Vì đối tượng và mục đích của hai thỏa thuận này là hoàn toàn khác nhau, nên nếu hợp đồng chính có lỗi hoặc bị tuyên vô hiệu, thỏa thuận trọng tài vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý để giải quyết chính những tranh chấp về việc “hợp đồng vô hiệu” đó.
Nguyên tắc độc lập đóng vai trò là “lá chắn” bảo vệ cơ chế giải quyết tranh chấp của doanh nghiệp, bảo vệ thẩm quyền của trọng tài. Nhờ nguyên tắc này, các bên không thể viện dẫn lý do hợp đồng vô hiệu hoặc đã chấm dứt để né tránh hoặc phủ nhận thỏa thuận trọng tài mà các bên đã xác lập trước đó.
“Doanh nghiệp của bạn đã có điều khoản trọng tài đủ mạnh để bảo vệ mình trong mọi kịch bản tranh chấp? Hãy liên hệ với chúng tôi để được rà soát hợp đồng ngay hôm nay.”
